Eski Türk Yazıtları

 Kerbis-bary (е-59) 8-9. YY Ulug-Kem şehrinin sağ kıyısında, Kerbis-bary mahallesinde bir höyükte bulundu. A.M.Sherbak ve I.A. Batmanov taşı araştırdı ve 1961'de Tyva müzesine taşındı. Kırmızı bordo arduvazdan yapılmıştır. Üst kısım eğimlidir. Yüzde ve her iki tarafta 8 satırlık metin vardır. Bir işaret sunar. Yükseklik - 1,32 m, uzunluk - 0,20-0,49 m, genişlik - 0,17 m. Weinstein 1960'da bulundu. A.M.Sherbak, I.A.Batmanov, A.I. Kunaa, D.D. Vasilev, A.S.Amanzholov, I.V.Komushin tarafından araştırıldı. Er atïm : Külüg Jegen : aqanïm : budun : begiŋi : Öge Jeti : otuz : yašïma : elim : üčün : Toquz Tatar Esizime : budunïma : quyda : qunčuyïma : bökmedim : Üč : oγulanïmïn : ulγаturu : umadïma : Urï : qadašïm : üč : Künim : qïz : qadašïm : üč : jenčü/m/ Qalïn : qadašïmqa : bökmedim : yïta : ekinim ečelі Ögümke bökmedim buŋa Elim : qanïma : Teŋiri tegim : yïta : bökmedim : El eri üčün : üč : Šïγa : ... Er atïm : Külüg Jegen : aqanïm : budun : begiŋi : Öge My name is Külüg Jegen. My ...

Yazıtlar, Kara-Yus nehri kıyısındaki Sulek köyünden çok da uzak olmayan "Pisannaya" dağlarında bulunmaktadır. 8.-9. yüzyıla aitlerdir. 6 satır metin vardır. İlk kez 1887'de bulunmuştur. H.Orkun, S. Malov metni inceledi. Benkü : qaya Ečšün ... antalïγ ül ? Esdem kenčin ara apa ačra ? Menkü qaya Nč aγïs qap an aya esmin yaryuš bač aγu ......

  840-862 Kırgız devlet döneminin en büyük yazıtı. Moğolistan'ın Bulgan aimagının Sayhan toplamının Suuzhyin ilçesinde bulunmuştur. Konum bilinmiyor. Bazı araştırmacılar stelin şimdi kaybolduğunu düşünüyor. G.J. Ramstedt tarafından bulundu ve 1909'da bilimsel çevirisini yaptı. H.N.Orhun, S.E.Malov, U.A. Zuev, S.G.Klyashtornyi, G.Aidarov ve diğer bilim adamları bir yazıt üzerinde araştırmalar yaptı. Uyγur : jerinte : Yaγlaqar : qan : ata : keltim (I am) khan ata of Yaglaqar, came from the Uigur land. Qïrqïz : oγulï : Boyla : Qutluγ : Yarγan : I am son of Kyrgyz Boila (judge) Qutlug Yargan. men : Qutluγ : Baγa : Tarqan : Öge : Buyruqï : men : I am Qutlug Baga Tarhan Buiruq. küm : suruγïm : kün : toγusïqa : batïsïqa : From east to west my name and fame tegdi : bay : bar : ertim : aγïlam : on : yïlqïm : sansïz : erti : were spread. I was very rich. I had ten horse run. I had numberless horses (in them). inim : jeti : urum : üč : qïzïm : üč : erti : ebledim : oγulïmïn : I had seven ...